Χρειαζόμαστε ακόμη το ταλέντο; Και τι μας μαθαίνει το κρασί γι’ αυτό

Από μια φράση στο θέατρο μέχρι τον Μότσαρτ, τον Ραχμάνινοφ, τον Καραγάτση, τον Ελύτη, τον Καβάφη και το κρασί, μια σκέψη για την προδιάθεση, την εργασία και μια εποχή που συχνά προτιμά την ομοιομορφία από τη διαφορά.

Toυ Γιάννη Καρακάση MW

Πέρυσι είδα τον Γιώργο Κιμούλη στo θεατρικό έργο ''Συνάντηση'' του Stephen Belber. Το έργο περιστρέφεται γύρω από τον Tobi Powell, έναν πρώην χορευτή και χορογράφο που ζει μόνος στο Μανχάταν και δέχεται την επίσκεψη ενός ζευγαριού με αφορμή μια υποτιθέμενη συνέντευξη για τη ζωή και τη διαδρομή του στον χορό. Κάποια στιγμή, όταν ο Tobi ερωτάται για το ταλέντο, απαντά με μια φράση που καταγράφεται μέσα σου: «Ξέρεις αγαπητέ μου από πού βγαίνει το ταλέντο;». Και συνεχίζει, συνδέοντάς το με το αρχαίο τάλαντο, με την αξία, με κάτι που ζυγίζεται και που, με έναν βαθύτερο τρόπο, πληρώνεται.

Η ιστορική ακρίβεια εδώ θέλει μια μικρή διόρθωση. Το αρχαίο τάλαντο δεν ήταν ακριβώς νόμισμα με τη σημερινή έννοια, αλλά κυρίως μονάδα βάρους και, κατ επέκταση, μονάδα αξίας. Αυτό όμως δεν αποδυναμώνει καθόλου τον παραπάνω συμβολισμό. Τον ενισχύει. Γιατί ό,τι αποκτά βάρος στον κόσμο, ό,τι έχει πραγματική αξία, ό,τι δεν είναι απλή εντύπωση αλλά ουσία, πληρώνεται. Με χρόνο, με άσκηση, με αποτυχίες, με επιστροφές, με επιμονή, στην τελική με πολύ ιδρώτα.

Θα μπορούσα να σταματήσω εδώ, γιατί το επιχείρημα είναι ήδη καθαρό. Η αρχική προδιάθεση δεν αρκεί. Το χάρισμα δεν είναι το ολοκληρωμένο έργο και η σπίθα δεν είναι ακόμη η φωτιά. Αλλά η συζήτηση για το ταλέντο αξίζει να προχωρήσει πιο πέρα, επειδή ακουμπά μια από τις πιο ουσιαστικές ισορροπίες της ανθρώπινης ζωής. Τη σχέση ανάμεσα στη φύση και στην καλλιέργεια. Ανάμεσα σε αυτό που σου δόθηκε και σε αυτό που κατάφερες τελικά να κάνεις με αυτό.

Άλλο ταλέντο, άλλο επιτυχία

Το ταλέντο υπάρχει. Όχι ως μαγική εξαίρεση ούτε ως βολικός μύθος που επιστρατεύουμε εκ των υστέρων για να εξηγήσουμε τη μεγαλοσύνη. Υπάρχει ως ιδιαίτερη προδιάθεση, ως πρώιμη κλίση, ως εσωτερική ευχέρεια να βλέπεις, να αισθάνεσαι, να ακούς ή να κατασκευάζεις κάτι πιο γρήγορα, πιο βαθιά ή πιο καθαρά από τον μέσο άνθρωπο. Αλλά αυτό είναι μόνο το αρχικό υλικό. Δεν είναι η τελική μορφή και θα ήταν μεγάλη αυταπάτη να θεωρήσουμε κάτι τέτοιο.

Και ίσως εδώ βρίσκεται η μεγάλη παρεξήγηση της εποχής μας. Συγχέουμε το ταλέντο με την επιτυχία, σαν να είναι το ένα φυσική εγγύηση του άλλου. Δεν είναι. Άλλο είναι το ταλέντο, άλλο η επίδοση, άλλο η καταξίωση και άλλο η φήμη. Υπάρχουν άνθρωποι με εντυπωσιακή προδιάθεση/ταλέντο που δεν έφτασαν ποτέ εκεί όπου θα μπορούσαν. Και υπάρχουν άλλοι που δεν υπήρξαν ποτέ παιδιά θαύματα, αλλά με σχεδόν πεισματική εργασία κατάφεραν να φτάσουν ψηλότερα από πιο χαρισματικούς αντιπάλους.