Μαυροδάφνη και Αυγουστιάτης: λιγότερος μύθος, περισσότερη αλήθεια

Του Γιάννη Καρακάση MW

Αρχική δημοσίευση στον Οινοχόο Δεκ 2025

Η ελληνική αμπελουργία ζει μια σπάνια στιγμή αναθεώρησης. Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η Μαυροδάφνη και ο Αυγουστιάτης δεν είναι απλώς συγγενείς αλλά ουσιαστικά η ίδια ποικιλία. Η ταυτοποίηση δεν στηρίζεται σε φήμες, αλλά σε συστηματική εργασία επιστημόνων και φυτωριούχων που έφεραν στην επιφάνεια τη γενετική σύμπτωση των δύο ονομάτων. Για μια ποικιλία που σφράγισε την ιστορία της Πάτρας και της Κεφαλονιάς, αυτό το εύρημα αλλάζει τον τρόπο που μιλάμε για το στυλ, την προέλευση και ταυτότητά της.

Πέφτει αυτό το νέο ως κεραυνός εν αιθρία; Δεν θα το έλεγα. Είναι απορίας άξιο πώς όλα αυτά τα χρόνια, παρά την εξόφθαλμη έως προκλητική ομοιότητα, δεν το έχουμε αναρωτηθεί και αντίθετα συντηρούσαμε τη μυθολογία περί των δύο κλώνων Ρενιώ και Τσιγγέλω. Είναι πάνω από δέκα χρόνια που ακούω ως φήμη ότι οι δύο ποικιλίες είναι ίδιες, ενώ στο κλασικό βιβλίο του Lambert Gocs The Wines of Greece έκδοσης 1990 αναφέρεται στη σελίδα 214 ότι ο περιηγητής Sibthorp ισχυριζόταν πως οι ποικιλίες ήταν οι ίδιες αλλά οι Έλληνες αμπελογράφοι δεν γνωρίζουν κάτι τέτοιο και διαχειρίζονται τον Αυγουστιάτη διαφορετικά. Ο Sibthorp έφυγε από τη ζωή το 1796, άρα αυτά τα έγραφε προς τα τέλη του 18ου αιώνα!

Ας προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σε κάποιες απορίες που φυσιολογικά δημιουργούνται.

Τι σχέση έχει η Ρενιώ με τη Μαυροδάφνη;

Η ποικιλία Ρενιώ δεν είναι Μαυροδάφνη, παρ’ ότι έχει φυτευτεί ως τέτοια, και δεν έχει ταυτοποιηθεί μέχρι σήμερα με κάποια άλλη ελληνική ή διεθνή ποικιλία. Αυτό έχει τεκμηριωθεί από το 2019 από τους Μπινιάρη, Δασκαλάκη, Μπούζα, Σταυρακάκη και το αναφέρουμε και στον  online οδηγό Greek Wine Explained 2024.

Με το δεδομένο ότι ο Αυγουστιάτης είναι Μαυροδάφνη και το αντίστροφο, ποια ονομασία ιστορικά προηγείται (αυτό θυμίζει λίγο αν η κότα έκανε το αυγό);

Γνωρίζουμε ότι η Μαυροδάφνη οινοποιείτο και σε ξηρό οίνο από τον Γουσταύο Κλάους, και ασφαλώς πριν από αυτόν στη μακρόχρονη ιστορία της. Η Μαυροδάφνη φαίνεται ότι ξεκίνησε το ταξίδι της στην Κεφαλονιά από τον Ερνέστο Τουλ, τόσο ως ξηρή όσο και ως γλυκιά εκδοχή. Ο Γουσταύος Κλάους, φίλος του Τουλ, ξεκίνησε την οινοποιητική επιχείρησή του στην Αχαΐα και πιθανότατα εισήγαγε κλώνους Μαυροδάφνης και Μοσχάτου από την Κεφαλονιά. Οι πρώτες αναφορές της Μαυροδάφνης είναι από τον 17ο αιώνα, δυο αιώνες πριν τον Κλάους και το πρώτο του κρασί το 1871. Είμαι προσεκτικός σε ό,τι γράφω γιατί δεν υπάρχει βεβαιότητα αλλά πιθανότητα και αρκετές εικασίες.